พระนครคีรี

ประวัติ

เกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์
ประวัติพระนครคีรี

          พระนครคีรีหรือเขาวัง เดิมเป็นพระราชวังในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  พระมหากษัตริย์พระองค์ที่ ๔ แห่งราชวงศ์จักรี (รัชกาลที่ ๔) ตั้งอยู่ที่ตำบลคลองกระแชง  อำเภอเมืองเพชรบุรี  จังหวัดเพชรบุรี  ตั้งอยู่บนภูเขาซึ่งมียอด ๓ ยอดติดต่อกัน ยอดสูงที่สุดสูง  ๙๕  เมตร ภูเขาแห่งนี้เดิมชื่อว่า เขาสมน (สะ-หมน)       ที่บริเวณไหล่เขาทางด้านทิศตะวันออก  มีวัดหนึ่งชื่อ วัดสมณ (สะ-มะ-นะ) ในหมายรับสั่งรัชกาลที่ ๔ ( พุทธศักราช ๒๔๐๒ ) ปรากฏชื่อว่า เขามหาสมณ พุทธศักราช ๒๔๐๔ พระองค์ได้พระราชทานนามว่าเขามหาสวรรค์

          พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้สร้างพระราชวังบนเขามหาสวรรค์ เมื่อ พุทธศักราช ๒๔๐๒ โดยมีเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง  บุนนาค) เป็นแม่กองในการก่อสร้าง และ พระเพชรพิไสยศรีสวัสดิ์ (ท้วม  บุนนาค) เป็นนายงานก่อสร้าง 

          จากโคลงลิลิต “ มหามงกุฎราชคุณานุสรณ์ ” พระนิพนธ์ของ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ กล่าวถึงการก่อสร้างพระนครคีรีไว้ว่า

                                     นิมิตรมณเฑียรบนยอด              สิงขร

                                 เมืองเพชรบุรีนาม                        ก่อนอ้าง

                                 เขามหาสมณะนคร                       คิรีราชะ   ทานแฮ

                                 สามยอดยามเยื้องสร้าง                  ต่างกัน ฯ

และกล่าวถึงการก่อสร้างไว้คือ

                                     บรมกษัตริย์ตรัสสั่งเจ้า              พระยาทหารเอกเอย

                                  ศรีสุริยวงศ์แม่กอง                       โก่นสร้าง

                                  เพชรพิสัยอนุชานายงาน                 นวะกิจ    เกรียงแฮ

                                  พระปลัดเคยเมื้อด้าว                      บริเตียน ฯ

          การก่อสร้างพระราชวังสร้างบนยอดเขาทั้งสามยอดคือ ยอดเขาทางทิศตะวันตก ทรงสร้างพระที่นั่งที่ประทับ  ยอดเขาตะวันออกทรงสร้างวัดพระแก้วน้อย         และยอดกลาง ทรงสร้างพระธาตุจอมเพชร พระราชทานนามว่า   “ พระนครคีรี

          สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงบันทึกถึงพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวไว้ในหนังสือ ความทรงจำ ว่า “...พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระดำริเห็นว่า ถึงคราวโลกยวิสัยจะเกิดการเปลี่ยนแปลง ด้วยฝรั่งมามีอำนาจขึ้นทางตะวันออกนี้  และประเทศไทยอาจจะมีการเกี่ยวข้องกับฝรั่งขึ้นในวันข้างหน้า จึงทรงเริ่มศึกษาภาษาอังกฤษ...วิชาความรู้ต่างๆ ที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงศึกษาจากตำราภาษาอังกฤษจะมีอย่างไรบ้าง ข้อนี้มีหลักฐานปรากฏ แต่ว่าได้ทรงศึกษาวิชาคณนาวิธีอย่างหนึ่ง....ถึงตอนพระชันษาระหว่าง ๔๐ กับ ๔๗ ทรงเริ่มศึกษาภาษาอังกฤษ กับทั้งวิชาความรู้ต่างๆของฝรั่ง...”

          จากการที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงศึกษาวิชาความรู้ต่างๆของฝรั่งนี้ จึงทรงนำแบบอย่างของสถาปัตยกรรมแบบตะวันตกมาก่อสร้างพระราชวัง และพระที่นั่งต่างๆในรัชสมัยของพระองค์ เช่น พระที่นั่งอนันตสมาคม ในหมู่พระอภิเนาว์นิเวศ ในพระบรมมหาราชวัง และพระนครคีรี เป็นต้น

          การก่อสร้างพระนครคีรีนี้ ได้นำสถาปัตยกรรมแบบนีโอคลาสสิคมาเป็นแบบ แต่ฝีมือช่างนั้นมีอิทธิพล ของงานสถาปัตยกรรมจีน เช่น การปั้นสันหลังคา  และการใช้กระเบื้องกาบกล้วย เป็นต้น

 

 

 

 

เกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์
การก่อตั้งพิพิธภัณฑ์และอุทยานประวัติศาสตร์

           

          เมื่อกรมศิลปากรบูรณะพระนครคีรีแล้ว มีประกาศจัดตั้งเป็น พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ  พระนครคีรี เมื่อวันที่ ๒๗ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๒๒ เป็นพิพิธภัณฑสถานประเภทอนุสรณ์สถาน โบราณศิลปวัตถุที่ตั้งแต่งอยู่ในห้องต่างๆแต่เดิมนั้นได้ถูกนำไปเก็บรักษาไว้ที่อื่น ยกเว้นเครื่องราชูปโภคบางองค์ที่ยังคงตั้งอยู่ในสภาพชำรุด กรมศิลปากรจึงดำเนินการบูรณะอาคารและนำเครื่องราชูปโภคทั้งหมดที่ได้รับมอบกลับคืนมาจากสำนักพระราชวัง และกระทรวงมหาดไทย นำมาขึ้นทะเบียนเป็นโบราณวัตถุ อนุรักษ์และนำออกจัดแสดงภายในพระที่นั่งเพชรภูมิไพโรจน์ และพระที่นั่งปราโมทย์มไหสวรรย์ และจัดแสดงให้อยู่ในสภาพใกล้เคียงกับแบบเดิมให้มากที่สุด